Interview met CM Can Cabadayi

In dit artikel:

Can (Turks van geboorte, inmiddels in Zweden gevestigd) is schaaktrainer, kandidaat‑meester en gepromoveerd in de cognitieve wetenschappen. Hij leerde schaken op achtjarige leeftijd van een nicht in Istanbul, raakte rond zijn achttiende serieus betrokken bij studie van klassieke partijen en schaakliteratuur, en kreeg zijn eerste officiële Elo pas op 21 tijdens een toernooi in Istanbul (startwaarde 2153). Na verhuizing naar Zweden speelde hij toernooien in Lund en behaalde later als volwassene tijdens en na zijn promotieperiode flinke ratingwinsten; zijn meest memorabele partij speelde hij tegen de Zweedse IM Axel Ornstein (2019).

Zijn instap in het coachen kwam organisch tijdens de coronapandemie (2020). Met meer vrije tijd en een heropleving van zijn YouTube‑kanaal begon hij online lessen te geven. Via mond‑tot‑mond en deelname aan Chessable’s wedstrijd “Create Your Own Competition” (zomer 2021) publiceerde hij zijn eerste cursus (The Art of Exchanging Pieces) en bouwde hij een aanhang op. Sindsdien combineert hij YouTube, Chessable‑cursussen en vooral groepslessen (weekenden, 4–5 deelnemers per groep; niveaus rond 1000–1200 en 1600–1800 Chess.com rapid) om spelers, vooral volwassenen, te begeleiden.

Zijn aanpak is sterk beïnvloed door zijn achtergrond in cognitieve wetenschap. Hij gebruikt inzichten over geheugen, werkgeheugenlimieten en leerprincipes om lesmateriaal te structureren: informatie opdelen in hanteerbare brokken, trainen met wenselijke moeilijkheid en gebruik van gespreide herhaling waar dat zinvol is. Praktisch voorbeeld: zijn cursus The Chess Elevator analyseert fouten van spelers tussen 600 en 1200 Elo om precies die vaardigheden te identificeren die essentieel zijn om naar het volgende niveau te stijgen. Hij legt uit dat beginners vaak last hebben van tunnelvisie en overbelasting van het werkgeheugen, en richt zijn lesmateriaal zodanig in dat het herkenbaar, toepasbaar en niet overweldigend is.

Methoden en tools: Can maakt veel gebruik van data‑gestuurde feedback (hij noteert terugkerende fouten in Excel en volgt voortgang), praktische opdrachten en korte rekenoefeningen. Zijn calculatiecursus richt zich op berekeningen van ongeveer drie halve zetten diep — volgens hem effectiever voor de meeste spelers dan proberen extreem diepe Varianten te visualiseren. Op Chessable koppelt hij video‑uitleg aan de Move Trainer en puzzels in verschillende moeilijkheidsgraden, zodat leren “crossmodaal” en duurzaam wordt. Zijn cursusstructuur en oefeningen speelden een rol bij het winnen van de titel “Beste Tactiekcursus van het Jaar” in 2023.

Pedagogische filosofie: een goede trainer moet zich inleven, terugkerende kennishiaten identificeren en prioriteit geven aan leerbare, generaliseerbare inzichten in plaats van willekeurige engine‑verbeteringen. Can benadrukt de waarde van de “waarom‑vraag”: kwalitatieve uitleg waarom een zet of idee werkt, iets waar hij menselijke coaches nog steeds beter in acht dan huidige AI. Hij werkt met groepslessen omdat deelnemers van elkaar leren en omdat kleine groepen (4–5) de beste dynamiek geven; grotere groepen verworden snel tot hoorcolleges.

Invloeden en doelgroep: schaakhelden als Capablanca, Fischer en Kasparov inspireerden zijn openingskeuzes (Caro‑Kann, Najdorf) en studiesteding; op onderwijsgebied waardeert hij auteurs als Jacob Aagaard, Dan Heisman en Jeremy Silman. Zijn leerlingbestand bestaat hoofdzakelijk uit volwassenen — deels toeval door de coronaperiode — en hij ziet dit als zijn belangrijkste doelgroep, al sluit hij niet uit ooit meer met jeugd te gaan werken bij clubs.

Kritische noten en toekomstbeeld: Can waardeert Chessable vooral vanwege de Move Trainer en de mogelijkheid om inhoud te koppelen aan repeterende oefeningen, maar waarschuwt dat kwaliteit van codering belangrijker is dan louter herhaling. Hij erkent de opkomst van AI (ChatGPT, schaak‑bots) als een serieuze ontwikkeling: AI kan straks veel routinefeedback overnemen, maar menselijke coaches voegen volgens hem waarde toe met diepgaande “waarom‑uitleg”, emotionele connectie en persoonlijk maatwerk — al is de toekomst onvoorspelbaar.

Kernboodschap: zijn succes als coach komt voort uit een combinatie van passie voor schaken, wetenschappelijke kennis over leren, praktijkervaring met het analyseren van spelersfouten en het bewust ontwerpen van leertrajecten die aansluiten op het niveau van volwassenenchessers. Aan het eind van het interview besteedt hij nog even aandacht aan de correcte uitspraak van zijn voornaam (Can).